"Συγχωρώ δεν σημαίνει ξεχνώ" - Η επιζώσα του Ολοκαυτώματος συναντά τον πρώην φρουρό της στο Άουσβιτς

Η Eva Mozes Kor, επιζώσα του Ολοκαυτώματος, αγκαλιάζει τον πρώην φρουρό των SS, Oskar Groening, κατά τη διάρκεια της δίκης του στη Γερμανία. Photo: EPA/Markus Goldbach

Η Eva Mozes Kor, επιζώσα του Ολοκαυτώματος, αγκαλιάζει τον πρώην φρουρό των SS, Oskar Groening, κατά τη διάρκεια της δίκης του στη Γερμανία. Photo: EPA/Markus Goldbach

2015. Μία ηλικιωμένη γυναίκα σκύβει, απλώνει τα χέρια της και αγκαλιάζει έναν υπέργηρο άνδρα που βρίσκεται καθισμένος σε μία καρέκλα. Η φωνή της του λέει: «σε συγχωρώ»!

Η κίνηση αυτή, που προκάλεσε ρίγη συγκίνησης παγκοσμίως, θεωρήθηκε μία πράξη ύψιστης μεγαλοψυχίας και γενναιοδωρίας ψυχής. Ο λόγος που κάνει αυτήν την εικόνα τόσο μοναδική είναι η συγκλονιστική ιστορία των δύο αυτών ανθρώπων, και ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίον γνωρίστηκαν πριν από 73 περίπου χρόνια.

Όταν το 1945 η Εύα Μόζες Κορ έφτασε με την οικογένειά της στο Άουσβιτζ, στοιβαγμένη μέσα σε ένα βαγόνι που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ζώων, στην πλατφόρμα των αφίξεων είχε βάρδια ένας φρουρός ονόματι Όσκαρ Γκρένινγκ. Η  Εύα ήταν μόλις δέκα ετών όταν βρέθηκε στο τρομακτικό στρατόπεδο συγκέντρωσης που είχαν δημιουργήσει οι Ναζί - ήταν μία από τους συνολικά 430.000 Εβραίους της Ουγγαρίας που εκτοπίστηκαν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο άνθρωπος στον οποίο θα έλεγε 73 χρόνια μετά «σε συγχωρώ», κατά τη διάρκεια της δίκης του για συμμετοχή σε μαζικές δολοφονίες Εβραίων, δεν ήταν άλλος από τον Γκρένινγκ, ο οποίος ήταν αυτόπτης μάρτυρας όταν το μικρό κορίτσι αποχωριζόταν βίαια την οικογένειά του.

Ο 95χρονος σήμερα Όσκαρ Γκρένινγκ εκτίει ποινή φυλάκισης 4 ετών, καταδικασμένος για συνέργεια σε εγκλήματα που διαπράχθηκαν την σκοτεινή εκείνη εποχή, και ήρθαν στο φως χάρις στις έρευνες των Γερμανικών Αρχών, οι οποίες δεν έπαψαν ποτέ μετά την πτώση του Ναζιστικού εφιάλτη να διώκουν τους εγκληματίες του πιο αιματηρού πολέμου όλων των εποχών. Η δίκη του απασχόλησε – όπως πάντα συνηθίζεται - τα Γερμανικά αλλά και διεθνή Μέσα Ενημέρωσης, όχι μόνο για την ιδιαιτερότητά της ως δικαιοσύνη που έρχεται για να αποδοθεί τόσα χρόνια μετά, αλλά κυρίως για την παρουσία των δύο αυτών πρωταγωνιστών στον ίδιο χώρο. Του θύτη και του θύματος.

Η Έυα Μόζες Κορ διηγήθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της δίκης πως τα SS, υπό το βλέμμα του Γκρένινγκ, την απομάκρυναν από τους γονείς της, τους οποίους και δεν είδε ποτέ ξανά. Μίλησε για το πως αυτή κι η δίδυμη αδελφή της βρέθηκαν στα χέρια του Γιόζεφ Μένγκελε, του αδίστακτου επιστήμονα που διενεργούσε πειράματα στους φυλακισμένους, τις ενέσεις με τον ιό της φυματίωσης που αυτός τρυπούσε στο σώμα της, έως ότου αυτή κι η αδερφή της να αρρωστήσουν. Και αφού είχε τελειώσει την ανατριχιαστική της διήγηση, σηκώθηκε, άπλωσε τα χέρια της προς τον πρώην φρουρό της και του είπε ότι τον συγχωρεί.

Ποια είναι όμως αυτή η γυναίκα και πως φτάνει στα 82 της χρόνια, έχοντας επιβιώσει από τον μεγαλύτερο δολοφονικό μηχανισμό που στήθηκε τον περασμένο αιώνα, να αγκαλιάζει τον άνθρωπο που συνέβαλε σύμφωνα με το δικαστήριο στη διατήρησή του; Η ίδια της, που γυρίζει σήμερα τον κόσμο για να πει την ιστορία της ζωής της, απαντά: «με τη δύναμη της συγχώρησης». Με αποφασιστικότητα και  χιούμορ, η Αμερικανίδα που δεν δείχνει την ηλικία της, μιλάει σχεδόν ακατάπαυστα. Μόνο όταν κινείται, φανερώνονται η ασθενικότητά της και τα σημάδια που κουβαλάει από το Άουσβιτζ στο σώμα της. Την ερώτηση του πως μπορεί να συγχωρήσει αυτό που για κάποιους είναι ασυγχώρητο, της την απευθύνουν πολύ συχνά, και την απαντά πάντα με μία ερώτηση: «δεν έχω το δικαίωμα να ελευθερωθώ από αυτό που μου έκαναν οι ναζιστές;» Συγχωρώ δεν σημαίνει ξεχνώ. Η συγχώρηση είναι μία μορφή δύναμης, η δυνατότητα να απελευθερώνεσαι από μία τραυματική εμπειρία υποδούλωσης, να κερδίζεις και πάλι τον έλεγχο στη ζωή σου. Να κάνεις από τη θέση του θύματος αυτό έναντι του οποίου ο θύτης δεν θα μπορούσε να αμυνθεί. «Δεν χρειάζεται να είναι κανείς θρήσκος για να το καταφέρει αυτό, αρκεί να αναγνωρίσει τη δύναμη που έχει και να σώσει τον εαυτό του» λέει η Μόζες Κορ σε δημοσιογράφους στο Βερολίνο.

Ωστόσο, το μήνυμά της δεν βρίσκει πάντα φιλικούς αποδέκτες. Ο Γερμανικός τύπος την έχει κατηγορήσει αρκετές φορές για θεατρινισμό και υποκρισία, ενώ κατά τη διάρκεια της δίκης, πολλά από τα θύματα του Γκρένινγκ κράτησαν τις αποστάσεις τους από την 82χρονη, διατηρώντας πολλές αμφιβολίες για την συμπεριφορά της. Αυτό την θλίβει ιδιαίτερα. «Αναρωτιέμαι γιατί θυμώνουν μαζί μου. Τους ρωτάω, σας έχω κάνει κάτι; Συγχώρησα αυτούς που προσπάθησαν να με εξοντώσουν. Κι αυτοί μου απαντούνμας πληγώνεις’. Γιατί όμως;»